Bảo vệ nước ngầm ở các đô thị

Tốc độ đô thị hóa nhanh cùng các hoạt động công nghiệp, năng lượng, giao thông kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trường trầm trọng. Trong đó, sự suy giảm số lượng cũng như chất lượng nguồn nuớc ngầm đang làm ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển bền vững của các đô thị.

A0 8 4 15Ảnh 1. Kiểm tra thi công đề án Bảo vệ nước dưới đất tại đô thị Hà Nội, 10-2014.

Khai thác vượt quá khả năng phục hồi dẫn đến cạn kiệt và gia tăng tốc độ ô nhiễm nguồn nước

Cùng với sự gia tăng các đô thị trên toàn quốc là sự gia tăng dân số đô thị. Theo đó, nhu cầu sử dụng nước không ngừng tăng. Thống kê sơ bộ cho thấy, lượng nước khai thác sử dụng cho các đô thị từ vài trăm đến hàng triệu m3/năm, trong đó khoảng 50% nguồn nước cung cấp cho các đô thị được khai thác từ nguồn nước ngầm. Các nguồn nước ngầm được khai thác nằm ngay trong đô thị hoặc ven đô thị. Thế nên, theo thời gian, nhiều nguồn nước đã cạn kiệt hoặc đang bị ô nhiễm bởi sự xâm lấn quá nhanh của đô thị. Chỉ tính riêng Hà Nội, hiện mỗi ngày khai thác khoảng 1.700.000 m3/ngđ(trong đó khai thác từ các bãi giếng lớn là 760.000m3/ngđ); TP.HCM khai thác khoảng 600.000 m3/ngđ (khoảng 200 triệu m3/năm). Các đô thị khu vực đồng bằng Nam bộ cũng đang khai thác khoảng 300.000 m3/ngày (110 triệu m3/năm).

Các kết quả nghiên cứu quan trắc mới nhất cho thấy, tại một số đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Hòn Gai, Vinh, Cà Mau, Sóc Trăng, Bạc Liêu… nguồn nước ngầm đang có những dấu hiệu cạn kiệt, ô nhiễm, nhiễm mặn. Mực nước của các tầng chứa nước khai thác bị hạ thấp liên tục theo thời gian. Điển hình như Hà Nội, mực nước tầng chứa Pleistocene hạ thấp với tốc độ 0,4m/năm; TP.HCM là 0,6m/năm; Cà Mau là 1m/năm… Sự nhiễm bẩn nguồn nước ngầm quan sát được ở các thành phố Hà Nội, Lạng Sơn, Đồng Hới, TP.HCM… ; lún sụt nền đất ở Hà Nội, TP.HCM, vùng Hoài Đức (HN), Cam Lộ (Quảng Trị)…

Tại khu vực miền núi phía Bắc, các đô thị khai thác nước từ tầng các thành tạo cacbonat. Nguồn nước này có quan hệ chặt chẽ với nguồn nước mặt và các yếu tố khí tượng. Nhưng các hoạt động công nghiệp đang ảnh hưởng nặng nề đến nguồn nước này. Tại các thành phố Lạng Sơn, Thái Nguyên, hệ thống giếng khoan khu vực sông Kỳ Cùng, sông cầu đang bị ô nhiễm nặng. Tại Quảng Ninh, Hải Phòng, hàng loạt giếng khoan đang bị nhiễm mặn nặng nề do tốc độ khai thác quá nhanh trên cùng một địa tầng. Ở nội thành Hải Phòng, nhiều giếng khoan bị nhiễm mặn và mực nước tụt sâu 1-2 m.

Ngay tại Hà Nội, tốc độ đô thị hóa quá nhanh, các nguồn cung cấp nước mặt chưa khai thác được, nhiều giếng khoan cũ bị suy giảm lưu lượng. Kết quả điều tra năm 2014 của Đề án Bảo vệ nước dưới đất thành phố Hà Nội cho thấy diện tích có cốt cao mực nước tầng < -10m tương ứng với các năm 1995, 2000, 2005, 2010 và 2014 là 36,5km2, 85,6 km2, 144,5 km2, 235,6 km2 và 230,4 km2. Diện tích có cốt cao mực nước tầng < -20m tương ứng với các năm 1995, 2000, 2005, 2010 và 2014 là 0 km2, 0m, 8,2 km2, 16,2 km2, 14,8 km2. Như vậy có thể thấy quá trình khai thác nước tăng theo các giai đoạn từ 1995 đến 2010 làm cho phạm vi hạ thấp mực nước tăng lên. Giai đoạn từ 2010 đến 2014 do điều chỉnh công suất khai thác của một số công trình khai thác nước ở trung tâm nên mực nước có xu hướng ổn định, phạm vi và quy mô hạ thấp mực nước dần ổn định và giảm dần.

Hiện tượng suy giảm chất lượng nước cũng khá rõ, đặc biệt là ô nhiễm Asen và vật chất hữu cơ, các hợp chất nitơ. Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sự nâng cao của nồng độ Asen trong nguồn nước ngầm không chỉ ở Hà Nội mà còn có ở các nơi khác như Hà Nam, TP.HCM… Các thành phần hóa học khác như NH4, NO2 cũng có sự biến động rõ rệt.

Với các đô thị miền Trung, nước ngầm được khai thác ở độ sâu nhỏ (khoảng 10 -25m), lớp phủ bề mặt mỏng nên dễ bị ô nhiễm. Qua khảo sát, phần lớn các nguồn nước này đều bị nhiễm vi sinh và một số chỉ tiêu vi lượng vượt mức cho phép nhiều lần. Đáng quan ngại là tình trạng xuất hiện hàm lượng thủy ngân vượt quá giới hạn cho phép có nguyên nhân từ quá trình khai khoáng, sản xuất công nghiệp và phân bón…

Một nguy cơ khác của quá trình đô thị hóa là sự phát triển đang làm bê tông hóa bề mặt, làm thu hẹp diện tích bổ xung nước từ nguồn nước mưa, nước mặt cho nước dưới đất (đây là nguồn nước hết sức quan trọng trong chu trình tái tạo nguồn nước ngầm bị khai thác). Cộng thêm là sự phát triển mạnh mẽ của các công trình cao tầng với các lỗ khoan sâu cũng "đóng góp" một phần không nhỏ vào sự gia tăng ô nhiễm và suy giảm chất lượng và nguồn nước ngầm.

Ở các nước phát triển, nước ngầm đã trở thành nguồn tài nguyên quý giá và được bảo vệ nghiêm ngặt. Với Việt Nam, đã đến lúc thắt chặt hơn nữa công tác bảo vệ nguồn tài nguyên này. Bởi lẽ, quá trình phát triển mạnh mẽ của các đô thị cũng như sản xuất công nghiệp đã và đang khiến một phần nguồn nước mặt bị thu hẹp và ô nhiễm. Để có nước phục vụ sinh hoạt, buộc các đô thị phải sử dụng nguồn nước ngầm. Đã có những đô thị trên thế giới phải lấy nuớc ngầm xa hàng trăm cây số bởi hệ thống nuớc ngầm trong và ven đô thị của họ đã cạn kiệt.

Khai thác không hợp lý, quá mức dẫn đến sụt lún nền đất

Hiện tượng sụt lún nền đất đã và đang xảy ra tại nhiều thành phố, địa phương trong cả nước ở các mức độ khác nhau, điển hình là ở hai thành phố lớn là Hà Nội và Hồ Chí Minh. Ở thủ đô Hà Nội, số liệu quan trắc thực nghiệm hiện tượng lún bề mặt đất từ năm 1991 đến nay do Viện Khoa học công nghệ và kinh tế xây dựng Hà Nội, trực thuộc Sở Xây dựng Hà Nội tiến hành tại 10 trạm đo lún bề mặt đất đặt tại các nhà máy nước và trạm tăng áp thuộc Công ty Kinh doanh nước sạch và Công ty Kinh doanh nước sạch số 2 Hà Nội cho thấy: Tại những trạm có tồn tại lớp đất yếu, tốc độ lún bề mặt đất tương đối lớn như Thành Công (41,02 mm/năm), Ngô Sĩ Liên (27,14 mm/năm), Pháp Vân (22,02 mm/năm). Những trạm không tồn tại lớp đất yếu có tốc độ lún bề mặt nhỏ như Ngọc Hà (1,80 mm/năm), Mai Dịch (2,28 mm/năm), Đông Anh (1,41 mm/năm). Những trạm có vị trí gần sông Hồng có độ lún bề mặt đất nhỏ hơn vì mực nước ngầm được nước sông bù phụ một phần như Lương Yên (16,85 mm/năm), Gia Lâm (12,99 mm/năm). Kết quả quan trắc tại 10 trạm nói trên có độ chính xác cao và có thể khẳng định rằng quá trình hạ thấp mực nước ngầm đã gây nên hiện tượng sụt lún bề mặt đất tại những vị trí khai thác. Vì những trạm đo lún nói trên hầu hết được đặt tại tâm phễu lún (trong các nhà máy nước) nên nó chỉ phản ánh được độ lún riêng lẻ tại nơi khai thác nước ngầm mà chưa thể hiện được phạm vi ảnh hưởng (bán kính) của phễu lún cũng như khả năng ảnh hưởng của các phễu lún. Ở TP. Hồ Chí Minh, việc xuất hiện ngày càng nhiều “hố tử thần” và gia tăng  diện tích úng ngập cũng được nhiều nhà khoa học và các cơ quan chuyên môn lý giải là do hiện tượng sụt lún bề mặt do khai thác quá mức nước dưới đất. Do vậy, việc xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất hợp lý là mối quan tâm hàng đầu của các cơ quan chức năng về quản lý, cấp phép khai thác tài nguyên nước của các địa phương này.

A2 8 4 15 PS P11Q6Ảnh 2. Giếng trồi ở công ty cấp nước TP.HCM, P.11, Q.6 với giá trị trồi ống chống là 10cm.

Cần bảo vệ nghiêm ngặt tài nguyên nước ngầm

Khai thác nguồn nước ngầm để phục vụ phát triển các đô thị là việc làm cần thiết. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của các đô thị cùng với sự khai thác vô tội vạ đang nảy sinh nhiều nguy cơ tác động xấu đến nguồn tài nguyên nước dưới đất. Kết quả điều tra đã chỉ ra rằng, đó là tình trạng khai thác vượt quá trữ lượng, gây cạn kiệt nguồn nước và gia tăng mức độ ô nhiễm, nhiễm mặn nước dưới đất ở các đô thị; khai thác khi chưa có đánh giá nguồn nước, chưa có quy hoạch hoặc không theo quy hoạch; chưa xem xét đầy đủ vấn đề bảo vệ nguồn nước dưới đất khi xây dựng các quy hoạch về sử dụng đất, phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị… Đặc biệt, công tác thu gom chất thải rắn, xử lý nước thải tại nhiều đô thị còn rất sơ khai dẫn đến tình trạng nguồn nước bẩn, các chất gây nguy hại thấm sâu làm ô nhiễm nguồn nước. 

Xác định được tầm quan trọng của nước dưới đất ở các đô thị và vai trò của nó trong trong phát triển kinh tế xã hội, Chính phủ đã phê duyệt và Bộ Tài nguyên môi trường đang tổ chức triển khai Đề án: Bảo vệ nước dưới đất ở các đô thị lớn. Dự kiến đến cuối năm 2016 sẽ hoàn thành ở 3 đô thị là Hà Nội, Thành Phố Hồ Chí Minh và Buôn Mê Thuột. Kết quả của Đề án sẽ giải quyết được các bất cập trong khai thác sử dụng tài nguyên nước ngầm ở các đô thị hiện nay đó là:

- Đánh giá chính xác được thực trạng trữ lượng, chất lượng nguồn nước ngầm ở các đô thị;

- Xây dựng được các quy hoạch khai thác, sử dụng bền vững nguồn nước ngầm ở các đô thị;

- Thiết lập và khoanh định hành lang bảo vệ miền cấp cho nước dưới đất, vùng cấm, vùng hạn chế và vùng được phép khai thác nước dưới đất ở các đô thị;

- Hoàn thiện và vận hành mạng giám sát nước dưới đất ở các đô thị trong điều kiện khai thác;

- Từng bước xây dựng các công trình bổ sung nhân tạo cho nước dưới đất để đảm bảo khai thác nước dưới đất được bền vững và an toàn.

Ndwrpi.gov.vn

 

Tin xem nhiều nhất

  • Phổ biến nhất
  • Mới nhất
  • Thứ tự

Bảo vệ nước ngầm ở các ...

Tốc độ đô thị hóa nhanh cùng các ...

Đại hội Công đoàn cơ ...

Ngày 10 tháng 04 năm 2014, tại hội ...

Kiểm tra công tác thi ...

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ ...

Phấn đấu hoàn thành mục ...

Đồng chí Nguyễn Đỗ Lĩnh-Phó Liên ...

Liên đoàn QH&ĐT TNN miền ...

Sáng 16/7, Liên đoàn Quy hoạch và ...

Chi bộ Nghiệp vụ-Đảng Ủy ...

Thực hiện Kế hoạch số 282 KH/ĐU ...

Liên đoàn tổ chức thành ...

Thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng ...

Tiếp tục tăng cường ...

Ngày 30 tháng 7 năm 2020, Liên ...

Đại hội Đảng bộ Liên ...

Thực hiện Kế hoạch số 186-KH/ĐU ...

Ký kết biên bản ghi nhớ ...

Thực hiện kế hoạch mở rộng hợp ...

Thi đua chào mừng Đại ...

Được sự quan tâm sâu sắc của Bộ ...

Gặp mặt chia tay cán bộ ...

Trân trọng quá khứ và ghi nhận ...

Liên đoàn tổ chức thành ...

Thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng ...

Tiếp tục tăng cường ...

Ngày 30 tháng 7 năm 2020, Liên ...

Đại hội Đảng bộ Liên ...

Thực hiện Kế hoạch số 186-KH/ĐU ...

Ký kết biên bản ghi nhớ ...

Thực hiện kế hoạch mở rộng hợp ...

Thi đua chào mừng Đại ...

Được sự quan tâm sâu sắc của Bộ ...

Gặp mặt chia tay cán bộ ...

Trân trọng quá khứ và ghi nhận ...

Tin trong nước

Bộ TN&MT: Bàn giao 10 ...

Trong hai ngày 14-15/6, Liên đoàn Quy hoạch và ...

Đại hội Đảng bộ Trung ...

Ngày 9/6/2020, tại Hà Nội, Đảng bộ Trung tâm Quy ...

Gần 4,5 triệu lít nước ...

Tàu 936 của Học viện Hải quân đã hoàn thành vận ...

Phối hợp chỉ đạo giải ...

Ngày 01/4, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài ...

Tìm kiếm nguồn nước dưới ...

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt điều chỉnh ...

19 tỉnh, thành phố Nam ...

Chiều ngày 17/06, tại TP.HCM, Bộ Tài nguyên và ...

Tin tức ngoài nước

Câu chuyện về những số phận ...

Trung Quốc không cần điện đến ...

Hạ nguồn MêKông trong cơn ...

Gần hai mươi triệu người Việt ...

Đập thủy điện của Lào và ...

Trung Quốc và Lào có thể sẽ ...

Diễn đàn Nước Thế giới (WWF) ...

12/04/2015, tại Daegu, Diễn ...

Who's Online

Đang có 18 khách và không thành viên đang online

8367146
Hôm nay
Hôm qua
Trong tuần
Tuần trước
Trong tháng
Tháng trước
Tất cả
151
726
4453
263473
16024
76813
8367146

Địa chỉ IP: 34.200.222.93
Giờ: 2020-08-15 03:22:32

Liên hệ

  • Số 10 - Ngõ 42 - Phố Trần Cung - Phường Nghĩa Tân - Quận Cầu Giấy - TP. Hà Nội
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
  • DT: 024.38.362.947 Fax: 024.37.560.035